دانشنامه نیلدا · فک، بایت و عادات دهانی

دندان‌قروچه یا براکسیسم به فشردن یا ساییدن غیرارادی دندان‌ها گفته می‌شود و می‌تواند در خواب یا بیداری رخ دهد. وجود یک علامت به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد؛ الگوی علائم و معاینه اهمیت دارد.

چه نشانه‌هایی می‌تواند مطرح‌کننده باشد؟

سایش سطوح دندان، درد یا خستگی عضلات جونده، حساسیت یا درد فک، شکستگی دندان یا ترمیم و بعضی علائم مفصل فکی می‌توانند دیده شوند. در برخی بیماران، فضاهای لیگامان اطراف دندان در رادیوگرافی نیز ممکن است تغییر نشان دهند. این یافته‌ها اختصاصی نیستند و باید در کنار شرح حال بررسی شوند.

آیا استرس تنها علت است؟

خیر. منابع آموزشی دندانپزشکی، استرس و تنش را از عوامل همراه می‌دانند، اما براکسیسم می‌تواند چندعاملی باشد. بنابراین نسبت‌دادن همه موارد به «اعصاب» ساده‌سازی بیش از حد است.

محافظ شبانه چه می‌کند؟

نایت‌گارد یا اسپلینت اکلوزال در بعضی بیماران برای کاهش تماس مخرب و محافظت از دندان‌ها و ترمیم‌ها مطرح می‌شود. هدف آن درمان همه علت‌های براکسیسم نیست. طراحی، جنس و تنظیم باید بر اساس شرایط بایت و دندان‌ها انجام شود؛ استفاده خودسرانه از وسیله آماده بازار می‌تواند مناسب همه افراد نباشد.

چه زمانی مراجعه کنیم؟

اگر شکستگی مکرر ترمیم، درد فک، سایش واضح، ترک دندان، محدودیت بازشدن دهان یا سردردهای مرتبط با فک دارید، ارزیابی دندانپزشکی ارزشمند است. در صورت درد ناگهانی شدید یا قفل‌شدن فک، مراجعه را به تعویق نیندازید.

منابع

• Dental Secrets, 5th ed. بخش Occlusal Treatment و Bruxism.
• Modern Dental Assisting, 10th ed. بخش Oral Pathology: Bruxism.